Viêm amidan quá phát: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

0
66
Viêm amidan quá phát
Hình ảnh minh họa: Viêm amidan quá phát

Viêm amidan quá phát là bệnh lý tai mũi họng, có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng đa số hay xuất hiện ở trẻ em. Bệnh thường tái diễn nhiều lần trong năm gây ra các triệu chứng như sưng to hơn bình thường, đau rát cổ họng, hôi miệng, sốt, khó nuốt, vướng víu khiến người bệnh cảm thấy khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt.

Viêm amidan quá phát là bệnh gì?

Amidan là tổ chức bạch huyết (lympho) lớn nhất của cơ thể; có chức năng sản sinh ra các tế bào lympho và kháng thể (IgG) giúp ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn, virut gây bệnh. Có 4 loại đó là: amidan vòm họng (còn gọi là VA), amidan vòi, amidan khẩu cái và amidan lưỡi. Trong đó, amidan khẩu cái là amidan lớn nhất và là nơi thực hiện chức năng chính nên dễ bị vi khuẩn, virus tấn công gây ra các tình trạng viêm nhiễm.

Viêm amidan quá phát là tình trạng 2 amidan khẩu cái phía sau hầu họng bị viêm nhiễm lâu ngày dẫn đến sưng to, chèn ép vùng khoang họng gây nhiều bất lợi cho người bệnh như khó thở và khó nuốt thức ăn. Bệnh thường xuất hiện sau nhiều đợt viêm amidan mãn tính kéo dài và có các triệu chứng giống như viêm amidan cấp nhưng nhẹ và diễn ra dai dẳng hơn. Viêm amidan quá phát thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

Amidan có 4 cấp độ chính:

  • Viêm amidan quá phát cấp độ 1: Amidan sưng, có hình dạng to tròn và cuống gọn. Chiều ngang của hai amidan nhỏ có thể bằng 1/4 chân trụ trước của amidan.
  • Viêm amidan quá phát cấp độ 2: Cũng giống như cấp độ 1, vùng amidan cũng bị viêm, sưng và to tròn. Nhưng chiều ngang 2 bên vùng amidan tang nhẹ, bằng 1/3 chân trụ trước của amidan.
  • Viêm amidan quá phát cấp độ 3: Kích thước cũng giống như cấp độ 1 và 2. Tuy nhiên chiều ngang vùng amidan nhỏ tăng lên rõ rệt và bằng 1/2 chân trụ trước của amidan.
  • Viêm amidan quá phát cấp độ 4 hay còn gọi là viêm amidan quả phát thể xơ chìm: Vết viêm trên bề mặt trở nên ghồ ghề và chằng chịt những xơ màu trắng, đỏ gây đau đớn khó chịu cho người bệnh. Hai phần mô của amidan có màu đỏ sẫm và dày. Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh, thường gặp ở người lớn là chủ yếu.

Khi phát hiện bị viêm amidan quá phát, bệnh nhân nên đến các cơ sơ y tế để tiến hành thăm khám và xác định đúng cấp độ của amidan. Từ đó bác sĩ sẽ đưa ra các phác đồ điều trị phù hợp với từng tình trạng bệnh và từng thể trạng của bệnh nhân.

Viêm amidan quá phát có nguy hiểm không?

Viêm amidan quá phát không điều trị kịp thời có thể dẫn đến áp xe quanh amidan
Viêm amidan quá phát không điều trị kịp thời có thể dẫn đến áp xe quanh amidan

Bệnh viêm amidan quá phát nếu không được điều trị sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời thì có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của người bệnh như:

  • Các biến chứng tại chỗ: Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách có thể khiến tình trạng viêm nhiễm bị lan rộng ra gây viêm tấy hoặc áp xe quanh amidan, hình thành mủ giữa amidan và bao amidan. Bệnh nhân sẽ cảm thấy họng đau,sưng to hơn so với lúc mới bị và đau có xu hướng lan lên hai bên tai, khó nuốt thức ăn, đau tai, khó nói, sốt cao, hơi thở có mùi hôi, hay chảy nước bọt ra ngoài, há miệng mắc đau, khàn giọng hay mất tiếng, đau nhói lên tới vùng đầu,…
  • Biến chứng kế cận: viêm amidan quá phát khi tiến triển nặng có thể gây ảnh hưởng đến các vùng xung quanh như mũi, tai, phế quản làm các vùng này bị tổn thương gây ra viêm nhiễm.
  • Biến chứng toàn thân: khi bệnh đã có biến chứng toàn thân như nhiễm trùng huyết, viêm cầu thận cấp, thấp khớp cấp, thấp tim, viêm nội tâm mạc,… là bệnh đã ở giai đoạn gần cuối và có nguy cơ tử vong cao.

Một số biến chứng khác: Do amidan sưng to gây bít tắc đường hô hấp nên có thể dẫn đến hiện tượng ngủ ngáy, ngủ không sâu giấc, thậm chí có thể bị ngưng thở khi ngủ (điều này rất nguy hiểm cho bệnh nhân). Viêm amidan quá phát ảnh hưởng khá lớn đến việc phát âm và giọng nói, nhất là ở trẻ em dưới 6 tuổi.

Viêm amidan quá phát sẽ không gây nguy hiểm nếu như người bệnh phát hiện được sớm các triệu chứng và nghiêm túc tuân thủ theo đúng sự chỉ dẫn và phác đồ điều trị của bác sĩ.

Nguyên nhân gây viêm amidan quá phát là gì?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm amidan quá phát:

Yếu tố môi trường

Khí hậu thời tiết thay đổi bất thường khiến cơ thể không kịp thích nghi dẫn đến bị rối loạn nhịp sinh học gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh.

Môi trường ô nhiễm; các chất thải, chất  hóa học từ các nhà máy, xí nghiệp hoặc phun thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ,… làm ô nhiễm nguồn nước và không khí.

Yếu tố con người

Vệ sinh răng miệng không sạch sẽ có thể gây viêm amidan quá phát
Vệ sinh răng miệng không sạch sẽ có thể gây viêm amidan quá phát

Do người bệnh chủ quan ngay từ khi bệnh còn đang ở giai đoạn cấp, thường có tâm lý xem thường, không tiếp nhận điều trị, đến khi bệnh chuyển sang giai đoạn mãn tính và quá phát mới đi thăm khám và chữa bệnh.

Vệ sinh răng miệng không sạch sẽ. Vệ sinh răng là điều cần thiết phải làm hàng ngày của mỗi cá nhân để loại bỏ các mảng bám, thức ăn còn sót lại tại khoang miệng. Nếu không vệ sinh sạch sẽ thì dễ hình thành nên các ổ vi khuẩn có hại.

Ăn nhiều các thực phẩm ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, những thực phẩm cay, nóng hoặc thức uống lạnh sẽ dễ bị các vấn đề về răng miệng.

Cơ thể có sức đề kháng yếu sẽ tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển và tấn công của vi khuẩn gây bệnh.

Người bệnh có tiền sử trước đó như viêm amidan, viêm xoang, viêm mũi và một số bệnh lý liên quan đến đường hô hấp khác.

Dấu hiệu của bệnh viêm amidan quá phát

Dấu hiện bệnh viêm amidan quá phát  có thể bị nhầm với bệnh viêm amidan cấp. Tuy nhiên có thể phân biệt được do bệnh viêm amidan quá phát tái đi tái lại ít nhất bốn lần trong vòng một năm.

Một số dấu hiệu của viêm amidan quá phát
Một số dấu hiệu của viêm amidan quá phát

Một số dấu hiệu để nhận biết bệnh viêm amidan quá phát:

  • Đau họng: Người bệnh sẽ cảm thấy đau rát vùng cổ họng, ngứa ngáy khó chịu, cảm giác vướng víu ở cổ khi nuốt, có thể nổi các đốm trắng hoặc vàng. Khó thở kèm theo xuất huyết đờm đặc có mùi tanh, hôi, khó chịu. Nổi hạch vùng họng, phía sau tai gây đau đớn.
  • Ho: Ho liên tục, có thể là ho khan hoặc ho có đờm khiến người bệnh luôn muốn khạc đờm ra ngoài.
  • Hôi miệng: Vùng amidan chứa nhiều loại virus, vi khuẩn sinh khí H2S khiến hơi thở luôn có mùi, vệ sinh răng miệng sạch sẽ cũng khó làm giảm bớt mùivad làm người bệnh cảm thấy tự ti trong giao tiếp.
  • Amidan sưng to: 2 bên amidan sưng phồng, đỏ tấy và làm hẹp khoang họng. Sưng amidan với đầu đủ triệu chứng của một đợt viêm cấp tính, tuy nhiên không nặng bằng và diễn ra dai dẳng hơn.
  • Khàn tiếng: Giọng nói không được trong như trước do trình trạng viêm nhiễm làm ảnh hưởng đến dây thanh quản dẫn đến sự thay đổi giọng nói như khàn tiếng, lạc giọng, có thể nặng hơn là mất giọng. Nhất là đối với trẻ nhỏ, bất thường trong cách phát âm gây ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành ngôn ngữ ở trẻ nhỏ

Một số triệu chứng khác: Sốt toàn thân, sốt cao liên tục, nhiệt độ đo được luôn nằm trong khoảng từ 39 – 40 độ C khiến cơ thể mệt mỏi, khó ăn dẫn đến sụt cân. Amidan quá phát có thể làm bít tắc đường hô hấp gây nên tình trạng thở khò khè khi ngủ, ngáy ngủ, ngủ không ngon giấc, trong lúc ngủ có triệu chứng ngưng thở,. Các triệu chứng của bệnh viêm amidan quá phát có thể kéo dài liên tục hoặc là ngắt quãng thành từng đợt.

Cách điều trị viêm amidan quá phát

Tùy thuộc vào tình trạng của bệnh nhân mà có các phương pháp điều trị khác nhau để đạt được hiệu quả cao nhất cho người bệnh.

Điều trị bằng thuốc

Thông thường, khi bị bệnh viêm amidan quá phát, bệnh nhân sẽ được bác sĩ chuyên khoa chỉ định sử dụng phối hợp các loại thuốc như:

  • Thuốc kháng sinh: Các loại kháng sinh như clamoxyl, augmentine, cephalexine, zinnat,… hay được bác sĩ chỉ định trong viêm amidan quá phát. Trường hợp bệnh do liên cầu b tan huyết ngóm A gây ra phải điều trị bằng kháng sinh chống liên cầu (pennicilin G) và điều trị ít nhất 2 tuần để giúp ngăn chặn sự phát triển và tiêu diệt vi khuẩn.
  • Thuốc giảm đau: Nếu tình trạng đau xảy ra liên tục người bệnh có thể sử dụng thuốc giảm đau có chứa hoạt chất paracetamol như panadol, efferalgan. Thuốc giảm đau giúp làm thuyên giảm các triệu chứng đau, buốt, khó chịu hiệu quả. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng và uống đúng liều lượng và vì dùng lâu dài có thể gây độc cho gan, thận. Những người bị các chứng thiếu máu, suy gan không nên sử dụng loại thuốc này.
  • Thuốc giảm xung huyết: Thuốc có tác dụng giảm xung huyết, phù nề, sưng, giảm ho như amitase là thuốc hay được dùng để cải thiện các triệu chứng của bệnh viêm amidan quá phát.
  • Nước súc miệng: Loại thuốc này chỉ có tác dụng hỗ trợ quá trình điều trị và làm sạch vùng hầu họng. Các dung dịch kiềm loãng như bicacbonate, nước muối sinh lý 0,9%… dùng để súc họng cũng là một liệu pháp tốt, an toàn giúp cải thiện tình trạng bệnh.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, đạt hiệu quả tối ưu nhất trong quá trình điều trị bệnh thì người bệnh cần tuân thủ đúng các nguyên tắc điều trị của bác sĩ đưa ra, không nên tự ý sử dụng thuốc khác thay thế hoặc uống không đúng liều lượng.

Điều trị viêm amidan bằng thuốc tây y giúp mang lại hiệu quả nhanh chóng và thời gian điều trị ngắn. Tuy nhiên, việc sử dụng nhiều loại thuốc cùng một lúc có thể xảy ra các tương tác thuốc hoặc gây ra tình trạng quen thuốc, khiến hiệu quả điều trị giảm. Dùng lâu dài sẽ gây ra một số tác dụng không mong muốn như đọc vói gan, thận,…

Phẫu thuật

Phẫu thuật cắt bỏ amidan là phương pháp phổ biến đối với bệnh viêm amidan quá phát . Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng áp dụng được phương pháp này. Chỉ cắt khi amidan thực sự trở thành một “ổ viêm nhiễm” lớn gây hại cho cơ thể và việc sử dụng thuốc không còn mang lại kết quả tốt. Bạn nên đến gặp các bác sĩ chuyên khoa để biết được chính xác bệnh đang ở giai đoạn nào và tư vấn sử dụng thuốc hay phẫu thuật loại bỏ amidan.

Không nên đến các khu vực ô nhiễm để phòng ngừa viêm amidan quá phát
Không nên đến các khu vực ô nhiễm để phòng ngừa viêm amidan quá phát

Phẫu thuật cắt bỏ amidan bắt buộc áp dụng đối với những trường hợp:

  • Bệnh tái phát nhiều lần nhưng dùng thuốc không có dấu hiệu thuyên giảm, bệnh gặp từ 7 – 8 lần/năm.
  • Điều trị bằng thuốc không mang lại hiệu quả.
  • Bệnh đã có các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe  cũng như gây nguy hiểm đến tính mạng của bệnh nhân như áp xe quanh amidan, viêm xoang, viêm khớp thấp, thấp tim, viêm nội tâm mạc,…
  • Người bệnh khó nuốt, khó thở, đặc biệt bị ngưng thở trong khi ngủ vào ban đêm.

Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ và kỹ thuật có nhiều tiến bộ việc gây mê và cắt bỏ amidan cũng an toàn, nhanh chóng và khả năng phục hồi tốt. Gây mê đặt nội khí quản trực tiếp; cắt bằng Laser, dao điện đơn cực hay lưỡng cực, dao siêu âm, sóng RFA, cắt đốt bằng sóng cao tần hoặc coblation, … hoặc bằng các phương pháp Anse.

Sau khi cắt, bệnh nhân cần có chế độ nghỉ ngơi phù hợp, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng. Nên ăn các thức ăn ở dạng lỏng để dễ nuốt; hạn chế nói chuyện, la hét; không ăn các thực phẩm cay nóng, đồ ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ; không uống bia rượu, nước ngọt có ga; hạn chế vận động mạnh và di chuyển xa;… Cần bổ sung đủ nước và điện giải, không nên hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích. Bệnh nhân sẽ cảm thấy đau rát vùng họng đặc biệt khi nuốt nước bọt, uống nước hay ăn nhẹ nhàng. Tuy nhiên, cảm giác này sẽ dẫn dần biết mất sau khoảng 7 – 10 ngày. Sau khi cắt amidan có thể gặp biến chứng như chảy máu, phù nề, mất nước, sụt cân, phù phổi,… bệnh nhân cần báo ngay cho bác sĩ khi có biến chứng để có biện pháp khắc phục nhanh chóng.

Phẫu thuật cắt amidan có nhiều ưu điểm hơn so với sử dụng thuốc như bệnh nhân phục hồi nhanh chóng sau khi cắt, chất lượng cuộc sống được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên chi phí phẫu thuật cao và người bệnh cần đến các bệnh viện uy tín để phẫu thuật, tránh các biến chứng không mong muốn có thể xảy ra.

Cách phòng ngừa bệnh viêm amidan quá phát

Súc miệng nước muối giúp giảm nguy cơ viêm amidan quá phát
Súc miệng nước muối giúp giảm nguy cơ viêm amidan quá phát

Cũng giống như các loại viêm amidan thông thường khác, người bệnh cần có các biện pháp phòng tránh để ngăn ngừa tái phát:

  • Vệ sinh răng miệng sạch sẽ, tối thiểu 2 lần/1 ngày, cùng với đó là sử dụng nước muối sinh lý súc miệng hàng ngày để cản trở sự xâm nhập và phát triển của các vi khuẩn gây hại.
  • Đeo khẩu trang khi lưu thông trên đường hoặc khi đến các nơi nhiều khói bụi, hóa chất. Rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn sau khi về nhà hoặc tiếp xúc vết bẩn.
  • Không nên đến những khu vực ô nhiễm và trong không khí chứa nhiều tác nhân gây bệnh như hóa chất độc hại, bụi bẩn.
  • Để hạn chế viêm amidan phải chú ý giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, giữ ấm cho cơ thể khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt là vùng tai – mũi – họng, khi bị viêm họng cần được chữa trị kịp thời, tránh môi trường sống ô nhiễm.
  • Không nên ăn những thức ăn và đồ uống khi còn quá nóng hoặc quá lạnh.
  • Bổ sung vào thực đơn các loại dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể như các vitamin có trong rau, củ, quả. Có thể uống sinh tố hoặc nước ép hoa quả hang ngày để bổ sung đầy khoáng chất, vi lượng, vitamin.
  • Tránh sử dụng các chất kích thích, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập như thuốc lá, rượu bia.
  • Tập cho bản thân thói quen uống nhiều nước lọc, để thanh lọc cơ thể cũng như giúp giảm cảm giác khô rát vùng họng.
  • Xây dựng chế độ tập luyện hợp lý, có chế độ nghỉ ngơi lành mạnh giúp tăng cường sức đề kháng phòng ngừa sự xâm nhập của các loại tác nhân gây bệnh.
  • Giữ cho nhà ở và môi trường xung quanh luôn sạch sẽ, thoáng mát.
  • Nếu người bệnh đang mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp như: viêm họng, viêm phổi, viêm phế quản, viêm phổi… cần đến gặp bác sĩ và phải điều trị dứt điểm. Đồng thời tránh tiếp xúc với những người đang mắc bệnh viêm họng, viêm thanh quản,…

Viêm amidan quá phát bao lâu thì khỏi?

Bệnh viêm amidan sẽ không thể tự khỏi nếu không được chăm sóc, can thiệp, điều trị và kiểm soát kịp thời.

Nếu sử dụng thuốc đông y thời gian điều trị cũng như khỏi bệnh sẽ kéo dài khoảng 1 – 2 tuần. Tuy nhiên điều trị bằng các thuốc đông y chỉ phù hợp với bệnh nhân vừa mới chuyển sang giai đoạn quá phát, còn khi bệnh tái phát nhiều lần thì thuốc đông y không mang lại hiệu quả cao.

Thuốc Tây y khi dùng sẽ rút ngắt thời gian điều trị bệnh so với thuốc đông y, dùng thuốc sau khoảng 6 – 10 ngày có thể khỏi nhưng vẫn có thể tái phát lại. Các đợt tái phát lại càng về sau thì sử dụng thuốc cũng sẽ không phát huy hết tác dụng do cơ thể bệnh nhân đã quen thuốc.

Phẫu thuật cắt bỏ amidan sau 7 – 10 ngày là bệnh nhân có thể hồi phục hoàn toàn và khó có khả năng tái phát.

Viêm amidan quá phát khi nào cần gặp bác sĩ?

Bệnh nhân bị viêm amidan quá phát cần đến gặp bác sĩ để thăm khám và điều trị khi bệnh nhân đã có đầy đủ các triệu chứng của bệnh như: amidan sưng to, khàn tiếng, ho, hôi miệng,… Nhất là các bệnh nhân đã có biến chứng ngưng thở khi ngủ do amidan to chèn ép họng, cần đến ngay các cơ sở y tế để có biện pháp điều trị tốt nhất.

Tin Tức
Viêm amidan quá phát: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
Bài Viết
Viêm amidan quá phát: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
Mô Tả
Viêm amidan quá phát là tình trạng 2 amidan khẩu cái phía sau hầu họng bị viêm nhiễm lâu ngày dẫn đến sưng to, chèn ép vùng khoang họng.
Tác Giả
Nguồn Cấp
Trang thông tin chia sẻ kiến thức các bệnh đường hô hấp KLISC (KENYA LIBRARIES & INFORMATION SERVICES CONSORTIUM)
Logo Nhà Xuất Bản
Bài trướcSổ Mũi: Nguyên Nhân Và Cách Trị Sổ Mũi Hiệu Quả Cấp Tốc
Bài tiếp theo[Chia sẻ] 10+ Cách chữa trị viêm amidan tại nhà đơn giản & hiệu quả
PGS.TS.BS Lê Minh Khôi hiện đang làm việc tại chuyên khoa: Tim mạch - huyết áp / hô hấp thuộc bệnh viện viện đại học Y dược TPHCM. Ngoài ra, PGS Khôi đang là giảng viên tại trường đại học Y Dược TPHCM. Quá trình học tập và nghiên cứu của PGS Khôi: Năm 1998, ông hoàn thành học trình và tốt nghiệp chuyên ngành bác sĩ đa khoa tại trường Đại học Y Dược Huế. Sau đó ông học lên thạc sĩ cũng tại ngôi trường này. Naăm 2002-2003, ông công tác tại chuyên khoa hồi sức cấp cứu Nhi tại Trung tâm Viện Trường Amiens của Pháp với chức danh là bác sĩ nội trú. Năm 2003-2005 ông về nước và tham gia giảng dạy tại tại Bộ môn Nhi ĐH Y, Huế. Lúc này ông làm việc tại Khoa Nhi Bệnh viện TW Huế. Sau đó với học bổng tham gia học tập và nghiên cứu tại nước ngoài, ông đã hoàn thành học hàm tiến sĩ tại Đại học Rostock, Cộng Hòa Liên Bang Đức vào năm 2007.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây